"Game Changers zijn paradoxale persoonlijkheden. En dat móet ook!" - een interview met Paul de Bruijn

Ieder kwartaal verschijnt op het Game Changers Network een interview met een ervaren Game Changer. Dit maal een interview met de mede-initiatiefnemer van Coehoorn Centraal: Paul de Bruijn.

Met Coehoorn is er een bijzondere plek ontstaan in Arnhem. Wat heeft je daartoe gebracht?

Coehoorn Centraal is nu een groot en complex geheel, maar zo is het niet gestart. Dan zou het intimiderend zijn geweest. Het is een gevoel, een drive, die ervoor gezorgd heeft dat we gestart zijn. Peter Groot en ik vonden dat er iets moest gebeuren in de stad, aangezien teveel ideeën rond creativiteit in de lucht bleven hangen. Dat moest anders. Het toeval speelde zoals zo vaak een grote rol. Het eerste idee was het herbestemmen van leegstaande loodsen in een centraal stukje Arnhem, Het Paradijs, maar de gemeente besloot anders. Wel was er beschikbare leegstand bij het station, Coehoorn. We moesten daardoor wel schakelen van een inspirerende locatie met loodsen, naar afgeleefde kantoorpanden. De vraag ‘gaan we hier überhaupt aan beginnen’ kwam uiteraard wel op.

Je wordt in een project als Coehoorn als het ware meegesleurd en moet je vooral ook laten meesleuren. Geen weerstand en angst hebben. En vooral niet het geheel willen overzien. Dit staat volkomen haaks op hoe vrijwel alle projecten in vrijwel alle organisaties gerund worden. Daarom zijn ze ook maar zelden game changing.

Alles willen overzien zorgt voor angst. En dan dooft de vlam.

Dealing with what pops up, dat werkt. Ik geloof niet zo in grote masterplannen. Zonder initiatief geen verandering. Er moet altijd een initiatief genomen worden door een eenling of enkelen zoals bij Coehoorn. Dat is de start en het is iets dat me ligt en dat ik altijd heb gehad. Het uiting geven eraan, gaat me wel steeds beter af. 

Kun je een voorbeeld geven?

Bij een voormalig werkgever had ik P&O arbeidsvoorwaardenbeleid onder mijn hoede. Ik schreef mee aan een sociaal plan voor een reorganisatie. Zevenhonderd man wisselden van arbeidsplaats en van functie. Mensen gingen van Venlo maar Maastricht, van Eindhoven naar Nijmegen en meer. Tot dan toe maakte openbaar vervoer maakte geen deel uit van arbeidsvoorwaarden. Nu was er de kans om daar verandering in te brengen. Ik heb een paragraaf geschreven waarin het OV centraal stond met o.a. zorgen voor locaties bij het spoor en eerste klas vervoer voor de medewerkers. Daarvoor kreeg ik de ruimte van hoofd P&O, iets wat je nodig hebt wanneer je een game changend initiatief wilt nemen. Na dit sociaal plan, stond openbaar vervoer vast op de agenda.

Wanneer je je ego belangrijker vindt dan je idee, dan sneuvelt het idee.

Bij de NS moest ik er nog wel voor zorgen dat er voldoende eerste klas zitplaatsen waren op de trajecten en ook dat is gelukt. De NS zette extra rijtuigen in op de betrokken trajecten. Het was een leerzaam project, want toen de mededeling de deur uitging, stond ineens de naam van de toenmalige directeur eronder! Ook dat moet je als gamechanger soms laten gebeuren. Je ego moet hier tegenkunnen, de game change is belangrijker dan je ego. Wanneer je je ego belangrijker vind dan je idee, dan sneuvelt het idee. Gegarandeerd. Het plan bleek bovendien toch herkenbaar ‘Paul’ voor velen.

Van jouw creatieve talenten springen er het verbale en interpersoonlijke uit. Herken je dit en hoe zet je ze in?

Helemaal! Het interpersoonlijke en verbale staan erg op de voorgrond bij wat ik ook doe. Het beste idee is dat waarvan iedereen denkt dat hij/zij de bedenker is, dan krijgt een idee vleugels en het game changend vermogen. Voor mij is een Game Changend initiatief een idee dat verhalenderwijs groot wordt. Je moet nu eenmaal mensen verbinden aan je initiatief en meekrijgen. Zeker wanneer je het zonder financiële middelen doet. Daar komen mijn talenten goed bij van pas. 

Photography by Mymza Wever

Mijn intrapersoonlijke en naturalistische aanleg herken ik vooral in hoe ik mezelf herbron. Er op uitgaan in de natuur, bij en met mezelf zijn vind ik heerlijk als tegenhanger van de actie. 

Hoe belangrijk is ruimte voor je?

Zeer. Het werken bij een ambtelijke organisatie vond ik erg verstikkend. Ik kan me nog een gelegenheid herinneren waarbij het management in het openbaar vroeg om ideeën. Toen ik daar gebruik van maakte, was de reactie: “het lijkt me goed dat u zich houdt bij het werk van uw afdeling.“.

Vernieuwing vraagt om ruimte. En om ruimte te krijgen moet er veel uit de weg: regels, overheidsbemoeienis maar vooral ego.

Ruimte moet je ook aan je project geven. Heb vooral geen vaste eindsituatie voor ogen. Zo geef je het project de kans zichzelf te zetten en te vormen. Wortel te schieten en zichzelf te ontwikkelen. In het geval van Coehoorn gebeuren er alleen al door de looptijd (5 jr) veel onverwachte zaken. Die werken zowel remmend als versnellend. Het mooie van het niet hebben van vast omlijnde plannen, is dat in die ruimte iedereen kan aanhaken en bijsturen. Een project leeft pas wanneer het in de hearts and minds van de mensen leeft. Daarna komt de vorm.

Als je kijkt naar je vermogen om ideeën om te zetten in revolutionaire actie, scoor je enorm hoog op Evolutionary Awareness. Hoe zie je dat terug in Coehoorn Centraal?

Ik heb een sterk gevoel en dus ook een mening bij wat er in de maatschappij als geheel gebeurt en wil dat vertalen naar Coehoorn. Dat is niet altijd makkelijk, maar ik probeer het toch. Waar ik me bijvoorbeeld van bewust ben, is dat veel mensen hun hart niet kunnen volgen omdat ze zichzelf financieel volledig hebben klemgezet. Of zichzelf een consumptief niveau hebben aangemeten, dat beperkend werkt op andere mogelijkheden. Dit is een structurele systeemfout. Studenten worden opgezadeld met een studieschuld. Daarna moeten ze zo snel mogelijk een hypotheek op zich nemen om zich nog verder klem te zetten.

Wanneer je je het niet kunt veroorloven om uit de treadmill te stappen, zijn de mentale gevolgen niet te overzien. Vandaar dat velen zich dan letterlijk in arren moede alleen maar verder vastbijten in hun jacht naar zekerheid. Uitstappen mag niet, zo lijkt het. Mijn advies is: maak ruimte in je financiën. Zuinigheid is een deugd in je eigen belang, financiële beheersing zeer belangrijk. Gebruik een reservepotje voor een herstart. En dan bedoel ik niet een consumptief reisje naar Bali om jezelf te ontdekken, maar om te ondernemen. Maak een potje voor experimenten en dat geldt ook voor organisaties.

In Coehoorn zie je dit Evolutionaire Bewustzijn terug in oefenplaatsen voor alternatieve oplossingen op bedrijfseconomisch vlak. Het principe van het vermijden van een schuldenberg die je beperkt, hebben vertaald naar vooral geen schulden maken als Coehoorn. Zo proberen we in het klein bij te dragen aan een stabielere wereld. Met dit soort dingen zeggen we als het ware “mensen, kijk eens wat verder naar hoe het ook kan, dan kunnen we het samen echt beter maken”.  

Misschien verrassend is dat je relatief laag scoort op Sensitivity. Hoe kijk jij daar tegenaan?

Het heeft voor mij als belangrijk voordeel dat ik niet te lang blijf zitten met tegenwerking of tegenslagen. Ik kan er makkelijk overheen stappen. Ik raak niet snel van de wijs en ben vooral eigen-wijs en volg mijn eigen spoor. Dat zie je ook terug in mijn score op Inner Directive.

"Je kunt heel goed luisteren, maar je luistert niet."

Game Changers zijn vaak paradoxale persoonlijkheden. Zo kreeg ik van iemand die me echt goed kende en lang met mij had samengewerkt het commentaar “Je kunt heel goed luisteren, maar je luistert niet”. Dat raakt de kern. In het Nederlands heeft luisteren twee betekenissen. Horen en begrijpen wat gezegd wordt en wat de intentie is. Én de betekenis: doen wat ik zeg. Dat laatste werkt bij mij niet. Ik kan prima begrijpen wat je zegt, maar ervoor kiezen er niets mee te doen.

Durf vooral paradoxaal te zijn, onvoorspelbaar. We zitten op alle niveaus in de samenleving met slechte, maar zeer consistente systemen. Die vormen nu het grootste probleem, maar blijven in stand vanwege hun consistentie. Trekt ook mensen aan die dat principe omarmen. Als Game Changer heb je de plicht om onvoorspelbaar te zijn.

Wanneer je met jou werkt vallen je wendbaarheid en, vooral, je snelheid op. Hoe belangrijk is snelheid voor een Game Changer?

Coehoorn is geen geplande revolutie. Ook geen rebellie tegen gevestigde orde. Het is veel initiatief en experiment. En het is vooral snel, snelheid is cruciaal. Mijn frustratie was altijd het gebrek aan snelheid bij de ander. Niet iedereen kan nu eenmaal zo snel schakelen. Nu zit ik er anders in. Kan de ander er niet in mee, dan laat ik dat gaan.

Als Game Changer is snelheid belangrijker dan uniformiteit aan ideeën. Zoek in eerste instantie support bij mensen die ook snel zijn, waarmee je het tempo deelt. Overeenstemming is minder van belang. Je kunt prima onenigheid hebben, zolang je maar snel bent. Met snelheid neem je de tijd om samen uit te proberen, te testen en de onenigheid door het doen te overbruggen. Je moet vertragende factoren omzeilen, je eigen tempo vasthouden en dat kan alleen als je in beweging blijft.

Photography by Mymza Wever

Je scoort qua complexiteit van karakter erg hoog op Excitability. Herken je dat?

Excitable ben ik ten voeten uit. Al heb ik ook een sterke structurerende kwaliteit en calvinistische werkinstelling. Verplichtingen ga ik niet uit de weg. Met Coehoorn hebben we zoveel verwachtingen gewekt dat ik het als mijn plicht zie om daar uitvoering aan te geven. Maar Excitability is wat mijn vlam brandend houdt. Dat heb ik nodig als zuurstof. Bereikte mijlpalen bij Coehoorn doen mij daarom enorm goed. De dopamine rush is welkom! Vandaar ook dat ik regelmatig in Berlijn te vinden ben, een stad die altijd verrassend, vernieuwend en intens is.

Mensen vinden me zeer gedreven en enthousiast. Maar wanneer je zoveel geeft als ik, moet je ook gevoed worden. Dat doet Berlijn voor me, het houdt me fris en in balans. En, niet te vergeten, de stabiele en ondersteunende thuisbasis, in mijn geval met Annemarie mijn vrouw. Samen de basis op orde hebben, is zo essentieel. Dan verlies je daar geen energie. Dat geeft je steun, support en ruimte.

Mensen lijken nog wel eens jaloers te zijn op mijn leven mijn levensstijl. Alsof dat niet mag of bedreigend voor ze is. Maar mijn vrijheid kan alleen bestaan dankzij mijn discipline. Dit moet hand in hand gaan. Vandaar dat ik mezelf ook zeker niet zie als een rebel. Als Game Changer heb je simpelweg skills, discipline, talenten en durf nodig. Putting your hands, head and heart where your mouth is.

Dat is een prachtige afsluiting van dit gesprek! Hoe vond je het invullen van de questionnaire zelf?

Ik merk dat ik dit gematigd heb ingevuld, zelfkritisch. Tóch mezelf vergelijkend met anderen, de lat hoog leggend. Bescheiden ben ik niet, maar relativerend zeker wel.

Paul, bedankt voor het interview.

Met plezier!

De foto's van Paul de Bruijn zijn gemaakt op Strijp-S in Eindhoven door de Boliviaans-Nederlandse fotografe Mymza Wever.

De Game Changer: Paul de Bruijn

Paul de Bruijn (1956), geboren Amsterdammer, maar inmiddels al vele jaren wonend en werkend in Arnhem. Expert in Urbane vernieuwing. Terugkerend thema in al zijn activiteiten: Berlijn. Hij heeft een veelzijdige maar daarmee ook een onnavolgbare loopbaan gehad: elektrotechnicus, DJ, verkoper in grammofoonplaten, tekenaar televisiekabelnetten, staalhandel, personeelsmanager, adviseur arbeidsvoorwaarden en opleidingen, eigenaar communicatiebureau en nu dan mede-initiator van burgerstadsproject en stadsgids in Berlijn.

Photography by Mymza Wever

Meer over Paul de Bruijn 

De Game Change: Coehoorn Centraal

Coehoorn Centraal is een initiatief van een tweetal betrokken burgers waarbij een daartoe opgerichte stichting een 7-tal gemeentelijke panden huurt teneinde daar een ‘creatieve zone‘ tot stand te brengen. Achterliggende gedachte is dat het bijzonder hoge aantal creatieve beroepsbeoefenaren in Arnhem, nauwelijks zichtbaar zijn en door verspreide vestiging minder snel tot samenwerking en groei kunnen komen. In dit project, dat een 5-jaarsperiode door de gemeente is gegund, wordt gepoogd dat tot stand te brengen. Inmiddels werken zo’n 80-90 ondernemers in Coehoorn Centraal. Meer weten?

Persbericht over toekomst project

Door project ‚uitgelokte‘ initiatieven van derden in het gebied

Over het project

Zijn Game Change Potential: